آیا اجماع مفسرین در تفسیر معتبر است؟ | ناصرون
قالب وردپرس پوسته وردپرس قالب فروشگاهی وردپس

آیا اجماع مفسرین در تفسیر معتبر است؟

آیا اجماع مفسرین در تفسیر معتبر است؟
آیا اجماع مفسرین در تفسیر معتبر است؟

پرسش:

از منابع تفسير سه موردش ظاهراً همان منابعى بود كه در فقه استفاده مى‏شود. عقل و كتاب و سنت، آيا اجماع مفسرين، در تفسير معتبر است؟

پاسخ:

در مورد اجماع در خود فقه هم اختلاف نظر است، كه اجماع تا چه حدى كاربرد دارد؟ آيا اجماع اگر منقول باشد مى‏تواند منبع باشد، يا نه؟

معمولًا اجماع منقول را چندان معتبر نمى‏دانند، ولى اجماع محصَّل ۱ را معتبر مى‏‌دانند، كه البته امكان اجماع محصَّل، مشكل است، زيرا در زمان ما اين كه كسى بتواند تمام اقوال علما را در يك موضوع جمع‏‌آورى كند هر چند محال نيست، ولى خيلى مشكل است.

از اين رو در اجماع اختلاف است كه آيا اجماع يكى از منابع، در تفسير مى‏‌تواند باشد، يا نمى‏‌تواند باشد. به نظر مى‏‌رسد اجماع مفسرين در يك آيه نمى‏‌تواند منبع تفسير باشد به عنوان مثال در مورد يك آيه اگر همه‏‌ى مفسرين كلام واحدى را گفته باشند، ولى شما دليل قطعى به دست بياورى كه اين سخن درست نيست، مى‏‌شود اجماع را كنار گذاشت.

بنابراين در تفسير قرآن، دليلى بر اعتبار اجماع نداريم. به عبارت فنى‏‌تر اگر اجماع را يك دليل لبّى، بدانيم، قدر متيقّنى دارد كه قدر متيقن اعتبارش، همان مسائلِ فقهى است.

لذا برخى از افراد كه اجماع را به عنوان، منبع تفسيرى پذيرفته‏اند گفته‏‌اند: فقط در مورد آيات الاحكام مى‏‌توانيم از اجماع استفاده كنيم و آن هم اجماعى مى‏شود كه در فقه، از آن بهره مى‏‌برند، و همان شرايط و ضوابط را دارد. طى بررسى كه انجام گرفت معلوم شد معمولًا كسانى كه از اجماع استفاده كرده‏‌اند در آيات الاحكام مى‏‌باشد مثلًا ذيل آيه‏‌ى «متعه» ۲ يا ذيل آيه‏‌ى «كلاله» ۳ برخى از مفسرين ادعاى اجماع كرده‏‌اند كه اينجا بحث آيات الاحكام است، ولى در بقيه‏‌ى آيات بعيد است كه بتوانيم از اجماع به عنوان يك منبع ياد كنيم.۴

پی‌نوشت‌ها____________

  1. اجماع محصل: اجماعى است كه خود شخص تمام اقوال علما را بررسى كند و اجماعى‏ بدست آورد.
  2.  نساء/ آیه ۲۴.
  3.  نساء/ آیه ۱۷۶.
  4. منبع: :ترنم مهر/دكتر محمد على رضايى اصفهانى/ص ۳۴ و ۳۵؛ با تشکر از مرکز تحقیقات کامپیوتر علوم اسلامی.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *