راه آشنايى با قرآن‏ | ناصرون
قالب وردپرس پوسته وردپرس قالب فروشگاهی وردپس

راه آشنايى با قرآن‏

راه هاي آشنايي با قرآن
راه هاي آشنايي با قرآن

براي‌ آشنايي‌ با قرآن و بهره‏ گيري‌ از مفاهيم آن، مقدماتي‌ لازم است كه اگر به آنها توجه نشود، انسان دچار تفسير به رأي‌ شده و گرفتار انحراف مي‌‏شود. زبان قرآن عربي‌ است و خداوند كلامش را به اين زبان نازل كرده است: «قُرْآناً عَرَبِيّاً»۱،
پس گام اول در شناخت قرآن، آشنايي‌ با ادبيات عرب است؛ شناخت لغات، اصطلاحات و قواعد، به‏ گونه‏‌اي‌ كه بتوان معناي‌ آيه را به درستي‌ فهميد.

قرآن در طول ۲۳ سال رسالت پيامبر اسلام و متناسب با شرايط مختلف زماني‌ و مكاني‌ نازل گرديده است. شناخت مفهوم برخي‌ آيات، بدون دانستن شأن نزول آن امكان‏پذير نيست. به يك نمونه توجه كنيد:
قرآن مي‌‏فرمايد: «فَلا يُسْرِفْ فِي‌ الْقَتْلِ»۲؛
در كشتن اسراف نكنيد. اين جمله در ظاهر معناي‌ نادرستي‌ دارد، ولي‌ پس از آشنايي‌ با شأن نزول معناي‌ درستي‌ پيدا مي‌‏كند. ماجرا اين بود كه فردي‌ از يك قبيله، يك نفر از قبيله ديگر را كشت. قبيله مقتول به خون‌خواهي‌ او برخاسته، گفتند: گرچه شما يك نفر از ما را كشته‏‌ايد، ولي‌ ما چند نفر از شما را خواهيم كشت. آيه نازل گشت كه در كشتن زياده ‏روي‌ نكنيد و خونريزي‌ را گسترش ندهيد.
علي‌‏بن ابي‌‏طالب عليه السلام نيز در وصيت خود مي‌‏فرمايد: تنها قاتل من را بكشيد، نه ديگري‌ را؛ آن هم با يك ضربه، نه بيشتر؛ چون او تنها يك ضربه به من زده است.۳
در شناخت قرآن افزون بر آشنايي‌ به زبان عربي‌ بايد توجه كامل به روايات شود۴؛ زيرا روايات به فهم و بينش انسان توسعه صحيح مي‌‏دهد. به يك نمونه توجه كنيد:
قرآن مي‌‏فرمايد: «فَلْيَنْظُرِ اْلإِنْسانُ إِلي‌‏ طَعامِهِ»۵؛
انسان به طعام خود بنگرد. تدبّر در اين آيه انسان را به ابعاد مختلفي‌ راهنمايي‌ مي‌‏كند؛ از جمله:

  1. به غذاى خود بنگرد كه آيا حلال است يا حرام؛
  2. به غذاى خود بنگرد كه آيا ديگران دارند يا محروم‏‌اند؛
  3. به غذاى خود بنگرد كه چه دست‏‌هايى در تهيه آن به‏‌كار رفته است؛
  4. به غذاى خود بنگرد كه چگونه از خاك اين همه مواد گوناگون با مزه‌‏هاى مختلف پديد مى‏‌آيد؛
  5. به غذاى خود بنگرد، تا با نگاه اشتهاى خود را تحريك و در هضم غذا اثر داشته باشد؛
  6.   به غذاى خود بنگرد و چشم به غذا خوردن ديگران ندوزد.

اما هنگامي‌ كه به روايات اهل‌بيت عليهم السلام مراجعه مي‌‏كنيم، مي‌‏بينيم كه مي‌‏فرمايند: مراد از اينكه انسان به طعام خود بنگرد، آن است كه طعام روحي‌ و فكري‌ خود را از چه كسي‌ مي‌‏گيرد و تحت تأثير چه فكر و كلامي‌ قرار دارد و چشم و گوش و قلب خود را مزرعه چه بذري‌ قرار داده است.
رسول ‏خدا صلي‌ الله عليه و آله بارها و بارها فرمودند: من دو چيز گران‏بها در ميان شما مي‌‏گذارم كه هرگز از هم جدا نمي‌‏شوند، كتاب خدا و خاندانم.۶ با توجه به اين سخن پيامبر، در فهم قرآن، حتماً بايد به روايات اهل‏بيت كه همتاي‌ قرآن‏اند، توجه كنيم.
البتّه فهم روايات نيز كار آساني‌ نيست و نياز به علماي‌ ربّاني‌ و مراجعه به ساير روايات دارد. به يك نمونه توجه فرماييد:
پيامبر اسلام فرمودند: «المُؤمنُ مِرآةُ الْمُؤمن؛۷
مؤمن آينه مؤمن است.» همين حديث سه كلمه‏‌اي‌ حدود بيست پيام دارد كه ما چند نمونه آن را نقل مي‌‏كنيم.
آينه وسيله‏اي‌ است كه در زندگي‌ روزمرّه چندين بار در برابر آن مي‌‏ايستيم تا عيوب ظاهري‌ خود را در آن ببينيم و در حدّ امكان ظاهر خود را اصلاح كنيم؛ بنابراين عيب‏‌نمايي‌، ويژگي‌ بارز آينه است. امّا:

  1. آينه، عيب را بزرگ نمي‌‏كند. عيب مردم را بيش از آنچه هست نبينيم؛
  2. آينه، عيب را رو به رو مي‌‏گويد نه پشت سر. عيب افراد را به خود آنان بگوييم، نه ديگران؛
  3. آينه، به دليل صاف و صيقلي‌ بودن، عيب را مي‌‏گويد. بر اساس صفا و صميميت از يكديگر انتقاد كنيم؛
  4. آينه، عيب ما را به ديگران نشان نمي‌‏دهد. عيب ديگران را كتمان كنيم؛
  5. آينه اگر عيبي‌ را نشان داد، آن را نمي‌‏شكند. انتقاد كننده را نشكنيم؛
  6. آينه زماني‌ عيب را درست نشان مي‌‏دهد كه سالم باشد. انتقاد ما زماني‌ اثر دارد كه خودمان معيوب نباشيم؛
  7. اگر آينه را بشكنيم، آينه شكسته هم عيب ما را نشان مي‌‏دهد؛
  8. آينه در كنار عيوب، زيبايي‌‏ها را هم نشان مي‌‏دهد. خوبي‌‏هاي‌ ديگران را هم ببينيم.

اما وقتي‌ اين حديث را نزد يك عالم عارف ببريم، مي‌‏گويد: شايد معناي‌ حديث اين باشد كه انسانِ مؤمن آينه خداست؛ زيرا يكي‌ از نام‏هاي‌ الهي‌ در قرآن، «مؤمن» است: «السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ».۸
آري‌ مؤمن واقعي‌ محل تجلّي‌ صفات الهي‌ است و جلوه‏اي‌ از حلم و حكمت و علم و رحمت و قدرت و تدبير الهي‌ در انسان مؤمن نمودار است.

يكي‌ از ديدگاه‌‏هاي‌ نادرست در باره قرآن آن است كه برخي‌ مي‌‏گويند: مخاطب قرآن، پيامبر است و عقل ما به فهم قرآن نمي‌‏رسد، پس نبايد به‏ سراغ قرآن برويم. اين فكر بر خلاف فرموده قرآن است كه مي‌‏فرمايد: «كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ»؛۹
ما كتاب مبارك را به سوي‌ تو نازل كرديم تا در آيات آن تدبّر نمايند.

البتّه روشن است كه قرآن ظاهري‌ دارد و باطني‌، و باطن آن نيز باطن‏‌هايي‌. علي‌ عليه السلام مي‌‏فرمايد: «بَحراً لايُدْرِكُ قَعْرُه؛ قرآن دريايي‌ است كه دست هيچ كس به عمق آن نمي‌‏رسد»۱۰، ولي‌ از اين تشبيه استفاده مي‌‏شود كه گرچه ما قدرت غوّاصي‌ در عمق اين دريا را نداريم، ولي‌ نبايد از شنا كردن در سطح آن بگذريم.

پي‌نوشت‌هاــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

  1. يوسف (۱۲): ۲.
  2. اسراء (۱۷): ۳۳.
  3. نهج‏ البلاغه، نامه ۴۷.
  4. مفسر در تفسير قرآن افزون بر آشنايي‌ با زبان عربي‌ (علم لغت، اشتقاق، نحو و …)، روايات و شأن نزول آيات، بايد با علم‏ قرائات، علم آثار و اخبار (سرگذشت پيامبران و امت‏‌هاي‌ پيشين) و علوم اصول، فقه، كلام و … آشنايي‌ داشته باشد. (محمدهادي‌ معرفت، تفسير و مفسران، ج ۱، ص ۵۸- ۵۵).
  5. عبس (۸۰): ۲۴.
  6. محمدبن‏ يعقوب كليني‌، كافي‌، ج ۲، ص ۴۱۴.
  7. محمدباقر مجلسي‌، بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۲۶۸.
  8. حشر (۵۹): ۲۳.
  9. ص (۳۸): ۲۹.
  10. نهج ‏البلاغه، خطبه ۱۹۸.
منبع: تفسير ايات برگزيده/محسن قرائتي.

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *