اخلاق نسبي است يا مطلق؟ | ناصرون
قالب وردپرس پوسته وردپرس قالب فروشگاهی وردپس

اخلاق نسبي است يا مطلق؟

اخلاق نسبي است يا مطلق؟
اخلاق نسبي است يا مطلق؟

پرسش:

اخلاق نسبي است يا مطلق؟

پاسخ:

نسبيت در اخلاق يعني هيچ يك از ارزش ها، اصول و احكام اخلاقي ثابت نيستند و همه گزاره هاي اخلاقي به اختلاف زمان، شرايط و نظر شخصي خاص يا همه افراد يا توافق جامعه قابل تغييرند. در مقابل مطلق بودن اخلاق به اين معنا است كه دست كم، برخي اصول ثابت اخلاقي وجود دارند كه وابسته به تمايل فرد و يا جامعه و تغيير شرايط زماني و مكاني نيستند.۱

بنابراين نظريه زنده به گور كردن دختران در زمان جاهليت يك امر اخلاقي بوده زيرا جامعة آن روز آن را پذيرفته بود و همجنس گرايي در جوامعي كه غرق اين بدبختي ها هستند،‌ از نظر آن ها اعمال اخلاقي محسوب مي شود. اين نظريه زاييدة جهان بيني مادي است اما در اسلام كه معيار اخلاقي از سوي خدا تعيين مي گردد، ارزش هاي اخلاقي ثابت و غير متغير است.

استاد مطهري بين اخلاق و رفتار فرق قائل است و اخلاق را ثابت و رفتار را متغير مي داند مثلاً عفاف همه وقت خوب است و تغيير نمي كند و به عنوان فعل اخلاقي پسنديده است، اما گاهي زني مجبور مي شود به طبيب مرد رجوع كند. لمس و نگاه كردن بدن زن براي نا محرم يك فعل خلاف عفت است اما در اين شرايط براي او غير اخلاقي نيست. اين رفتار و فعل است كه تغيير كرده است يا مثلاً راست گويي هميشه به عنوان يك خُلق پسنديده مطرح است ولي گاهي ضرورت اقتضا مي كند به خاطر مصلحت دروغ گفته شود. در اين صورت نمي گوييم دروغ گويي جاي راست گويي را گرفته، بلكه مي گوييم با اين كه راست گويي خُلق پسنديده اي است اما به حكم ضرورت از آن دست برداشته ايم. پس رفتار ما عوض شده است نه اخلاق. وجود پاره اي از موارد كه حكم استثنا را دارد دليل بر نسبيت اخلاق نيست. خيلي فرق است بين اين كه بگوييم بشر در هر عصري يك جور بايد باشد غير از جوري كه در عصر ديگر بايد باشد و در هر منطقه اي يك جور بايد باشد غير از جوري كه در منطقه ديگر بايد باشد و اين كه بگوييم انسان مي تواند آن چنان شخصيت عالي داشته باشد كه در همه جا يك جور باشد ولي مظاهر رفتارش در زمان ها و شرايط مختلف متفاوت باشد.۲

پي‌نوشت‌هاــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

  1. مجتبي مصباح، فلسفة اخلاق، ص ۱۷۱.
  2. تعليم و تربيت در اسلام،‌ ص ۱۵۱ – ۱۶۰، با تلخيص.
منبع: نرم افزار پرس و جو/تهيه شده توسط ستاد پاسخگوئي به مسائل ديني/نسخه۱

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *